Türkiye Masonlarının fikir dünyası

Türkiye Masonlarının fikri dünyasını öğrenmek ve bu merakını bir nebze gidermek adına, sadece Türkiye Masonları için basılan Mimar Sinan Dergisi’inden, “Büyük Üstad” Hayrullah ÖRS imzasıyla yayınlanan şu mesaja bakabiliriz;

Bundan iki yüz elli yıl önce Londra’da birleşerek bir Büyük Loca kuran İngiliz Masonları, Doğuda mazisi çok eskilere varan kardeşlik örgütlerinin Batıdaki örneklerini yeni bir ruhla canlandırdıklarını bilmiyorlardı. Ama biz bunu biliyor ve bununla övünüyoruz. Memleketimizdeki loncalar sadece ekonomik alanda iş birliği yapan, sadece nasıl ve ne kazanacağını düşünen insanlar toplulukları değildi. Fütüvve Ehli olmak, cömertlik, yiğitlik, insan severlik, doğruluk gibi meziyetlere gerçekten sahip olmak demekti. Fütüvve Ehli, “Şedd” yani kuşak bağladıktan sonra artık yalnız kendileri için değil, başkaları için yaşarlardı. Batıda ancak 18. yüzyıldan sonra aydınlar Mason olmuşlardır, ama Doğuda en üstün insanların Fütüvve Ehli oldukları, oldum olası bilinen bir gerçektir.

Bizce de Mason olmak, Feta, yani Fütüvve mensubu olmak demektir. Fakat bunu bir süre unutmuş olduğumuzu da itiraf etmeliyiz. Türkiye’de Masonluk, içinde topladığı çok değerli insanlara rağmen kimi vakit gerçek ülküsünü yitirmek, dış âlemin, küçük bir örneği olmak, ondaki küçük dâvaları, gündelik işleri, hattâ düşmanlıkları içinde toplamak tehlikelerine düşmemiş değildir. Ama yol göstericimiz akıl oldukça bunlardan sıyrılmamız tabii idi ve daima da sıyrıldık.

Yalnız şurasını katmak gerektir ki akıl, dayanacağı bilgiler ve veriler olmadıkça şaşabilir. Gene itiraf edelim ki, yabancı dillerde Masonluk üzerine yazılmış ve yayınlanmış eserlerin sayısı yüz bine yakın olduğu halde, dilimizde tam ve mükemmel diyebileceğimiz hemen hemen hiç bir kitap yoktur. Masonluk bir tekke değildir ki bu eksiği mürşitlerin önünde diz çökerek gidermek mümkün olabilsin! Şu halde bizim kuşağa düşen ödev, uzun yıllardan beri ihmal edilen ve dış âlemde bizi kınamalarının de belki sebeplerinden biri olan bu noksanı, elimizden geldiği kadar telâfi etmek olmalıdır. Bunun için atılan en önemli adım da Mimar Sinan’ın yüce adını taşıyan araştırma ve yayın locamızın kuruluşu olmuştur.

Geçmişi tam olarak bilmek, geleceğe daha emin adımlar atmayı sağlar. Mimar Sinan Locası da yalnız başka dillerden aktarmalarla yetinmek yolunu tutacak değildir. Buna gereği gibi önem vermekle birlikte, adı çağdan çağa Ahi, Fütüvve, Franmason olan ve her zaman aynı kardeşlik ruhunu yaşatmış bulunan bütün örgütleri incelemesi, masalların yerine gerçekleri getirmeye çalışması gerekmektedir.

Bize, yolumuzun tam aksine şeyleri yükleyerek iftira edenlere kızmayalım kardeşlerim. Biliyoruz ki insanlık düşüncesine karşı olan örgütler ilk olarak bunları yaymışlardır ve esrarlı, korkunç, hattâ iğrenç şeyler birçok insanları daha fazla çeker. Gerçekler açıklanmalı ve yayınlanmalıdır ki, ellerine şu ya da bu kitabı geçirip bunların ne maksatlarla yazıldıklarını bilmeyenler de karşılaştırma ve doğru düşüncelere sahip olma imkânını bulsunlar. Çok eskilere gitmeden sadece Tanzimat Devrindeki merhum kardeşlerimizin adlarını dizivermek, sanırım ki her insaf sahibini düşündürecek, bunlar arasına birkaç, rasgele mesleğimize girmiş olanı da, bütün insan topluluklarının kaçınılmaz bir derdi olarak görmelerini sağlayacaktır. Biz Türkiye’mize lâyık Masonlar olmak istiyor ve buna çalışıyoruz, fakat bunu sadece kendimizin bilmemiz yetmez. Her örgüt mensup olduğu topluma hesap vermek zorundadır. Bunu bir övünme vesilesi haline getirmek elbette ki akıldan geçemez; ama alevli haç etrafında gece karanlığında toplanan sapıklara yaraşacak esrarlı tavırlar takınmak, en üstün fikirleri gerçekleştirmek ülküsüne bağlı birliğimize en az yakışacak bir davranıştır. Gizlenmeyi, insan haklarının çiğnendiği memleketlerde, eğer kaldılarsa, yaşayan kardeşlerimiz için tabii görebiliriz; bizim için asla…

Hayrullah ÖRS
Büyük Üstad


Kaynak: Mimar Sinan Dergisi, Sayı 1, s.4-6 , Nurettin Uycan Matbaası, 1966, İstanbul

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir