Doğu Türkistan’da Sanâyi

Doğu Türkistan’da sanayi, eskiden daha ziyade el sanatlarından (tezgâhlardan) ibaretti. İpekli ve pamuklu kumaşlar dokunuyordu. Yine halı, kilim gibi eşyalar imal ediliyordu. Kızıl Çin’in istilasından evvel, iptidaî ve yeni olmak üzere, 302 adet tezgâh, atölye, fabrika ve işletme bulunmakta idi. Bunlar halı, deri, demir, bakır ve bez sanayiine ait, küçük işyerleriydi.

Kızıl Çin’in işgalinden sonra ise Doğu Türkistan’da, Çin menfaatine birçok yeni tesisler kurulmuştur. Orta ve ufak çapta olmak üzere 38.500 adet işyeri (fabrika, atölye vb.) bulunmaktadır. Bunlar atom, silâh, petrol, demir-çelik, tekstil, kimya, çimento, deri, altın, kömür, konserve, kundura, elbise vs. müessesleridir.

Kızıl Çin’in Doğu Türkistan’da sanayii bu kadar genişletmesi ve geliştirmesi sebepsiz değildir.

Doğu Türkistan, daha önce belirttiğimiz gibi, maden yönünden zengin bir ülke olduğu için işletilmesi gerekir. Ancak sanayi merkezlerinin Türkistan’dan uzak yerlerde olması, birçok madenlerin işletilmesini imkânsız kılacağı gibi, birçoklarının da taşınıp işlenmesi hayli masraflı olacaktır. Bunun için maden kaynaklarının bulunduğu yerlerde sanayi merkezleri kurmak ve böylece masraftan kurtulmak cihetine gidilmiştir.

Ayrıca, bu merkezlerde Çin kolonileri meydana getirmek suretiyle, Türklerin yaşayışlarında büyük değişikliklerin meydana getirilmesi ve onların azınlığa düşürülmesi gibi bir hedef güdülmüştür.

Ancak, Doğu Türkistan halkı bir gün bu sanayi merkezlerine sahip olabileceği inancıyla yaşamakta ve Türklüklerinden bir şey kaybetmemektedirler.

1973
İsa Yusuf Alptekin (Doğu Türkistan Hükûmeti Sâbık Genel Sekreteri)
Kaynak: Doğu Türkistan Davası

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir